View No. 21 (2025)

No. 21 (2025)

ISSN:
1895-247X
eISSN:
2657-3571

Publication Date:
2025-12-27

Section: Holocaust commemorations

Lublin: Holocaust and remembrance. An analysis of Tomasz Pietrasiewicz’s Miasto odchodzi (The City is Departing)

Sławomir Jacek Żurek

zureks@kul.pl

Professor; head of the Polish-Jewish Literature Laboratory and director of the International Center for Research on the History and Cultural Heritage of Jews in Central and Eastern Europe at the Catholic University of Lublin. Author of several books, most recently: Polish Jewish Re-remembering (2023), In the Textual World of the Holocaust. Cross-sections – Interpretations – Criticism (2023), The Glass Ceiling of Language. Thirteen Conversations (co-author: Anna Frajlich, 2025), and numerous academic articles in collective publications and journals. In 2020–2023, he led an international research team working on the project "21st-Century Literature and the Holocaust: A Comparative and Multilingual Perspective" as part of a consortium of three universities: Bar-Ilan University (Israel), the University of Antwerp (Belgium), and the John Paul II Catholic University of Lublin (Poland).

ORCID logo https://orcid.org/0000-0002-6576-6598

John Paul II Catholic University of Lublin

Zagłada Żydów. Studia i Materiały, No. 21 (2025), Pages: 324-337

Submission Date: 2025-06-06
Acceptance Date: 2025-08-27

Publication Date: 2025-12-27

DOI logo https://doi.org/10.32927/zzsim.1120

Abstract

In 2015, Tomasz Pietrasiewicz, the director of the Grodzka Gate – NN Theatre Centre, wrote the poem Miasto odchodzi (The City is Departing), dedicating it to the victims of the Holocaust in Lublin. Eight years later, in 2023, the poem appeared as a mural on the inner wall of the gate under Zamkowa Street. This street connects Podwale with Zamkowy Square, i.e. the former Christian part of the city with the former Jewish one, both symbolically and historically. In the article, the author interprets the poem as an original form of artistic commemoration of the former residents of the Jewish district in Lublin and the various public institutions established by its residents. In his poem, Pietrasiewicz engages in poetic dialogue with important Lublin artists: Jakub Glatsztejn, Julia Hartwig, Paul Celan, and Józef Czechowicz. He also dialogues with authors who commemorated the victims of the Holocaust in their poetry: Antoni Słonimski, Zbigniew Herbert, Czesław Miłosz, and Tadeusz Różewicz.

 

Adamczyk-Grabowska Monika, Jakub Glatsztejn – żydowski pisarz z Lublina, „Akcent” 1998, nr 4.
Google Scholar

Akcja Reinhardt. Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie, red. Dariusz Libionka, Warszawa: IPN. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2004.
Google Scholar

Arnszatjnowa Franciszka, Czechowicz Józef, Stare kamienie, Lublin: Biblioteczka Lubelska Towarzystwa Miłośników Książki, 1934.
Google Scholar

Auerbach Rachela, Lament rzeczy martwych, „Przełom. Organ Żydowskiej Partii Robotniczej Poalej-Sion” 1946, nr 2.
Google Scholar

Brodski Josif, Wielka elegia dla Johna Donne’a [w:] idem, 82 wiersze i poematy, wybór i oprac. Stanisław Barańczak, przedmowa Czesław Miłosz, Kraków: Znak, 1989.
Google Scholar

Celan Paul, Todesfuge / Fuga śmierci [w:] idem, Wiersze, wybrał, przełożył i posłowiem opatrzył Feliks Przybylak, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1988.
Google Scholar

Chmielewski Jakub, Zagłada Żydów lubelskich – początek Akcji Reinhardt, „Rocznik Lubelski” 2009, t. 39.
Google Scholar

Cobel-Tokarska Marta, Bezludna wyspa, nora, grób. Wojenne kryjówki Żydów w okupowanej Polsce, Warszawa: IPN, 2012.
Google Scholar

Czechowicz Józef, Ulica Szeroka [w:] idem, Wiersze i poematy, oprac. Józef Franciszek Fert, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2012.
Google Scholar

Erntefest, 3–4 listopada 1943. Zapomniany epizod Zagłady, red. Wojciech Lenarczyk, Dariusz Libionka, Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2009.
Google Scholar

Fuks Marian, Prasa żydowska w Lublinie i na Lubelszczyźnie (1918–1939), „Biuletyn ŻIH” 1970, nr 4 (112).
Google Scholar

Glatsztejn Jakub, Lublinie, moje święte miasto, tłum. Monika Adamczyk-Garbowska, „Scriptores” 2003, nr 1 (27).
Google Scholar

Glatsztejn Jakub, Lublinie, moje święte miasto, tłum. Monika Adamczyk-Garbowska [w:] Pięć wieków poezji o Lublinie. Antologia, wybór, oprac. i wstęp Waldemar Michalski, Lublin: Wydawnictwo „Norbertinum” 2015.
Google Scholar

Hartwig Julia, Elegia lubelska [w:] eadem, Nie ma odpowiedzi, Warszawa: Sic!, 2001.
Google Scholar

Herbert Zbigniew, U wrót doliny [w:] idem, Wiersze zebrane, oprac. Ryszard Krynicki, Kraków: A5, 2006.
Google Scholar

Jerozolima Królestwa Polskiego. Opowieść o żydowskim Lublinie / The Jerusalem of the Kingdom of Poland: The Story of the Jewish Lublin, red. Leszek Dulik, Waldemar Golec, autor tekstu Konrad Zieliński, tłum. na jęz. angielski Wiesław Horabik, tłum. tekstów z jidysz Adam Kopciowski, Lublin: Ad Rem Agencja Reklamy i Wydawnictwo, 2007.
Google Scholar

Jeziorkowska-Polakowska Anna, Kulturotwórcza rola lubelskiej „Myśli Żydowskiej” [w:] Prasa Żydów polskich. Od przeszłości do teraźniejszości, red. Agnieszka Karczewska, Sławomir Jacek Żurek, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2016.
Google Scholar

Kiełsznia Stefan, Ulica Nowa 3. Zdjęcia lubelskiej dzielnicy żydowskiej z lat 30, tłum. Karl Hoffmann, Agnieszka Kowaluk, Tim Sharp, wyd. Ulrike Grossarth, Leipzig: Kunsthaus Dresden, Städtische Galerie für Gegenwartskunst, 2011.
Google Scholar

Klimowcz Teresa, Nowy cmentarz żydowski w Lublinie jako palimpsest pamięci, „Studia Judaica. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Studiów Żydowskich” 2020, nr 2.
Google Scholar

Kopciowski Adam, Wos hert zich in der prowinc? Prasa żydowska na Lubelszczyźnie i jej największy dziennik „Lubliner Tugblat”, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2015.
Google Scholar

Kopciowski Adam, Kubiszyn Marta, Żydowski Lublin. Źródła – obrazy – narracje, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2021.
Google Scholar

Księga pamięci żydowskiego Lublina, wstęp, wybór i oprac. Adam Kopciowski, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2011.
Google Scholar

Kuwałek Robert, Wysok Wiesław, Lublin – Jerozolima Królestwa Polskiego, Lublin: Stowarzyszenie „Dialog i Współpraca”, 2001.
Google Scholar

Lehnstaedt Stephan, Akcja „Reinhardt” w świetle najnowszej niemieckiej literatury przedmiotu, tłum. Piotr Kendziorek, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2017, nr 13.
Google Scholar

Miasto niezapomniane. Lublin Julii Hartwig (teksty Julia Hartwig; fotografie Edward Hartwig), red. Aleksander Wójtowicz, Joanna Zętar, Lublin: Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, 2021.
Google Scholar

Miłosz Czesław, Biedny chrześcijanin patrzy na getto [w:] idem, Wiersze wszystkie, Znak, 2011.
Google Scholar

Następstwa zagłady Żydów. Polska 1944–2010, red. Feliks Tych, Monika Adamczyk-Garbowska, Lublin: Wydawnictwo UMCS i ŻIH, 2012.
Google Scholar

Ng Joanne, Muzyka w KL Auschwitz. Jej rola i znaczenie [w:] Im więcej wiem, tym mniej rozumiem, tłum. Bożena Karwowska, red. Bożena Karwowska, Jacek Lachendro, Piotr Setkiewicz, Oświęcim: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, 2023.
Google Scholar

Panas Władysław, Oko cadyka, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2004.
Google Scholar

Pietrasiewicz Tomasz, Przewodnik po historii słowa drukowanego w Lublinie, Lublin: Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, 2014.
Google Scholar

Pilarczyk Krzysztof, Leksykon drukarzy ksiąg hebrajskich w Polsce z bibliografią polono-judaików w językach żydowskich (XVI–XVIII wiek), Kraków: Antykwa, 2004.
Google Scholar

Próchniak Paweł, W prześwicie. Szkice z Bramy, Wołowiec: Czarne i Lublin: Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, 2023.
Google Scholar

Puste krzesło. Odnaleźć radość i nadzieję. Ponadczasowa mądrość chasydzkiego mistrza rabiego Nachmana z Bracławia, oprac. Moshe Mykoff i Breslov Research Institute, tłum. Jerzy Moderski, Poznań: Rebis, 1996.
Google Scholar

Rej Kamil, „Myśl Żydowska” (1916–1918) – pismo lubelskiej inteligencji żydowskiej, „Res Historica Lublin” 1997, t. 25.
Google Scholar

Różewicz Tadeusz, Matka odchodzi, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2000.
Google Scholar

Shallcross Bożena, Rzeczy i Zagłada, Kraków: Universitas, 2010.
Google Scholar

Słonimski Antoni, Elegia miasteczek żydowskich [w:] idem, Poezje wybrane, wybór i wstęp Roman Loth, Warszawa 1989.
Google Scholar

Stypuła Łukasz, Miasto odeszło. Lubelskie zapiski z nieprzygotowania, „Konteksty” 2024, nr 3.Szlengel Władysław, Co czytałem umarłym. Wiersze getta warszawskiego, wybór i oprac. Irena Maciejewska, Warszawa: PIW, 1977.
Google Scholar

Trzciński Andrzej, Od Lublina do Lublina. Stary kirkut w Lublinie – studium przypadku w badaniach cmentarzy żydowskich, „Rozprawy Komisji Językowej” (Wrocławskie Towarzystwo Naukowe) 2015, t. 41.
Google Scholar

Trzciński Andrzej, Świadkiem jest ta stela. Stary Cmentarz Żydowski w Lublinie, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2017.
Google Scholar

Ubertowska Aleksandra, Rachela Auerbach opłakuje ślady, resztki, widma, wyrwy z ziemi, „Teksty Drugie” 2014, nr 1.
Google Scholar

Więcławska Katarzyna, Zmartwychwstałe miasteczko… Literackie oblicza sztetl, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2005.
Google Scholar

Zieliński Konrad, Jeszcze o Jesziwie Mędrców Lublina (1930–1939), „Komunizm. System, ludzie, dokumentacja. Rocznik naukowy” 2021, nr 10.
Google Scholar

Zieliński Konrad, Zielińska Nina, Jeszywas Chachmej Lublin. Uczelnia Mędrców Lublina, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2003.
Google Scholar

Żurek Sławomir Jacek, (מגן לובלין) Magen Lublin. Arnsztajnowa i Czechowicz [w:] idem, Odpamiętywanie polsko-żydowskie. Szkice – studia – interpretacje, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2021.
Google Scholar

License

Copyright (c) 2025 Author&"Holocaust Studies and Materials"

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0

The journal is published under the Diamond Open Access Standard, CC-BY-4.0 Deed - Attribution 4.0 International - Creative Commons

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.

Altmetrics

Citations in Google Scholar - Click the Icon to Check

Statistics

Żurek, S. J. (2025). Lublin: Holocaust and remembrance. An analysis of Tomasz Pietrasiewicz’s Miasto odchodzi (The City is Departing). Zagłada Żydów. Studia I Materiały, (21), 324–337. https://doi.org/10.32927/zzsim.1120

Share

                            View No. 21 (2025)

No. 21 (2025)

ISSN:
1895-247X
eISSN:
2657-3571

Data publikacji:
2025-12-27

Dział: Holocaust commemorations