Analiza porównawcza dwóch pomników wzniesionych przy jednej ulicy na terenie dawnego getta warszawskiego – pomnika Umschlagplatzu (1988) oraz pomnika Poległym i Pomordowanym na Wschodzie (1995) [monument to the Fallen and Murdered in the East] – pokazuje, w jaki sposób zrównanie nazizmu ze stalinizmem, jeśli nie komunizmem, zostało wpisane w topografię symboliczną tego miejsca. Stawką opisywanej operacji jest holokaustyzacja [holocaustization] tzw. polskiego losu, którego emblematami są wywózki w głąb ZSRR i zbrodnia katyńska. Ramę narracyjną całości stanowi dyskurs antykomunistyczny o nadal nierozbrojonym antysemickim potencjale (mit żydokomuny, teoria dwu ludobójstw [double genocide theory]). Efektem jest racjonalizacja (przedstawienie jako zasłużonej kary czy samoobrony) większościowych polskich postaw i zachowań wobec Żydów w okresie Zagłady. Przyrost wiedzy o faktach zamiast zakłócać heroiczno-martyrologiczne narracje [narratives] o przeszłości grupy dominującej, powoduje ich mutację i wzmocnienie. Kontekstem zjawiska jest polityka pamięci [politics of memory], jaką na forum europejskim prowadzą Polska oraz kraje bałtyckie. Jej dynamika polega na przesuwaniu granic europejskiego kompromisu pamięciowego: racjonalizacji Holokaustu oraz antysemityzmu – w trosce o własny wizerunek bohatera i ofiary.